Με ιατρική συνταγή και μέσα από το επίσημο σύστημα, η κάνναβη είναι νόμιμο θεραπευτικό προϊόν. Χωρίς το επίσημο κανάλι, η ίδια κοινωνική πραγματικότητα μετατρέπεται σε αστυνομικό έλεγχο, πιθανή σύλληψη, κατάσχεση, δικογραφία, δικαστήριο και ενδεχόμενη ποινή. Το κράτος δεν απαγορεύει απλώς την κάνναβη. Επιλέγει ποιος επιτρέπεται να την έχει.

Δεν είναι πια απλώς απαγορευμένη. Είναι απαγορευμένη για όποιον βρίσκεται έξω από το επιτρεπόμενο κανάλι.

Ας το πούμε καθαρά. Η συζήτηση δεν αφορά έναν έμπορο, έναν διακινητή ή κάποιον που πουλά σε ανηλίκους. Δεν αφορά την οδήγηση υπό επήρεια ούτε την οργανωμένη εμπορία. Αυτές είναι διαφορετικές περιπτώσεις και εύλογα πρέπει να αντιμετωπίζονται αυστηρά.

Η συζήτηση αφορά τον ενήλικο πολίτη που βρίσκεται με μικρή ποσότητα κάνναβης για αποκλειστικά προσωπική χρήση. Κανείς δεν ισχυρίζεται ότι η ουσία είναι άγνωστη στις αρχές ή ότι δεν μπορεί να προκαλέσει προβλήματα. Το ερώτημα είναι άλλο: γιατί αυτός ο άνθρωπος εξακολουθεί να αντιμετωπίζεται μέσα από το ποινικό σύστημα, όταν την ίδια στιγμή το ίδιο κράτος έχει ήδη αποδεχθεί την κάνναβη ως νόμιμο, ελεγχόμενο και εμπορικά διαθέσιμο προϊόν;

Ο νόμος δεν προβλέπει κάποιο συγκεκριμένο όριο γραμμαρίων κάτω από το οποίο η κατοχή είναι αυτομάτως αδιάφορη για τις αρχές. Η προσωπική χρήση κρίνεται από τα πραγματικά περιστατικά: το είδος, την ποσότητα, την καθαρότητα, τη συχνότητα χρήσης, την ημερήσια δόση και τις ιδιαίτερες ανάγκες του συγκεκριμένου χρήστη.

Δηλαδή, ο πολίτης δεν έχει μπροστά του έναν καθαρό κανόνα που να του λέει ότι μια μικρή προσωπική ποσότητα δεν θα τον μπλέξει. Έχει μπροστά του την πιθανότητα να ελεγχθεί, να του κατασχεθεί η ουσία, να σχηματιστεί δικογραφία, να κληθεί σε δικαστήριο και να πρέπει να αποδείξει ότι δεν είναι διακινητής αλλά χρήστης.

Από το φαρμακείο, με συνταγή: ασθενής. Από την τσέπη σου, χωρίς το επίσημο χαρτί: ύποπτος, κατηγορούμενος, ίσως καταδικασμένος.

Η λέξη «φάρμακο» δεν εξαφανίζει την αντίφαση

Υπάρχει, βέβαια, μία πραγματική διαφορά: το τελικό προϊόν φαρμακευτικής κάνναβης δεν είναι ακριβώς το ίδιο με ένα άγνωστης προέλευσης προϊόν που κυκλοφορεί εκτός ελέγχου. Το φαρμακευτικό προϊόν έχει δηλωμένη περιεκτικότητα, ελεγχόμενη παραγωγή, συγκεκριμένη συσκευασία, ιατρική συνταγή και κανόνες διάθεσης.

Όμως αυτή η διαφορά δικαιολογεί τον ποιοτικό έλεγχο και την προστασία του ασθενούς. Δεν δικαιολογεί από μόνη της την ποινική μεταχείριση ενός ενήλικου πολίτη που έχει μικρή ποσότητα για προσωπική χρήση. Δεν εξηγεί γιατί η απάντηση της Πολιτείας απέναντί του πρέπει να είναι η αστυνομία, η κράτηση, η ταλαιπωρία, το δικαστήριο και η απειλή της ποινής.

Το κράτος θα μπορούσε να είναι αυστηρό εκεί όπου πράγματι υπάρχει κοινωνικός κίνδυνος: στη διακίνηση, στην πώληση σε ανήλικους, στην οδήγηση υπό επήρεια, στα νοθευμένα προϊόντα, στην οργανωμένη εμπορία. Αντί γι’ αυτό, διατηρεί ποινικά εκτεθειμένο και εκείνον που δεν απειλεί κανέναν άλλον, αλλά απλώς κατέχει μικρή ποσότητα για τον ίδιο.

Και έτσι η πολιτεία στέλνει ένα εξαιρετικά καθαρό μήνυμα: η ουσία δεν είναι απολύτως απαγορευμένη. Είναι επιτρεπτή, αρκεί να την προμηθευτείς από τον μηχανισμό που η ίδια έχει εγκρίνει.

Δεν την πληρώνει ο ΕΟΠΥΥ. Η αντίφαση όμως παραμένει ολόκληρη.

Χρειάζεται μία σημαντική διευκρίνιση: η φαρμακευτική κάνναβη δεν εμφανίζεται στο επίσημο δελτίο τιμών ως αποζημιούμενη από τον ΕΟΠΥΥ. Στο συνολικό δελτίο προϊόντων του Υπουργείου Υγείας της 20ής Μαΐου 2026, οι εγγραφές χαρακτηρίζονται ως μη αποζημιούμενες.

Άρα το θέμα δεν είναι ότι ο ασφαλισμένος αγοράζει κάνναβη με χρήματα του Δημοσίου. Το θέμα είναι βαθύτερο: το ίδιο το κράτος έχει δημιουργήσει νόμιμη αγορά κάνναβης, την έχει εντάξει σε ηλεκτρονική συνταγογράφηση, της έχει δώσει επίσημες τιμές και της επιτρέπει να διατίθεται μέσα από φαρμακευτικό κανάλι.

Στις 14 Μαΐου 2026, ο Υπουργός Υγείας δήλωσε επισήμως ότι η συνταγογράφηση φαρμακευτικής κάνναβης γίνεται μόνο μέσω της ηλεκτρονικής συνταγογράφησης της ΗΔΙΚΑ και ότι έχει τεθεί ειδικό όριο στον αριθμό των συνταγών που δικαιούται κάθε ασθενής ανά μήνα.

Το κράτος, λοιπόν, δεν αντιμετωπίζει πλέον την κάνναβη ως κάτι που πρέπει απλώς να εξαφανιστεί. Την αντιμετωπίζει ως προϊόν που μπορεί να κυκλοφορεί νόμιμα, αρκεί να περνά από τον δικό του ελεγχόμενο δρόμο. Και αυτό κάνει ακόμη πιο δύσκολο να εξηγηθεί γιατί ο απλός χρήστης εξακολουθεί να βρίσκεται στο ποινικό στόχαστρο.

Η λογική θυμίζει Ποτοαπαγόρευση

Δεν είναι ιστορικά ή νομικά ακριβώς η ίδια περίπτωση με την αμερικανική Ποτοαπαγόρευση. Η αναλογία βρίσκεται στη λογική της πολιτικής: μία ουσία που πολλοί άνθρωποι χρησιμοποιούν δεν εξαφανίζεται επειδή το κράτος αποφασίζει να την ποινικοποιήσει. Η χρήση συνεχίζεται, η παράνομη αγορά παραμένει και ο πολίτης μετατρέπεται σε παραβάτη.

Η ακόμη μεγαλύτερη ειρωνεία σήμερα είναι ότι δεν έχουμε καν πλήρη απαγόρευση. Έχουμε επιλεκτική νομιμότητα. Το κράτος δεν λέει πλέον «η κάνναβη απαγορεύεται επειδή είναι απόλυτα απαράδεκτη». Λέει: «η κάνναβη επιτρέπεται ως προϊόν, αρκεί να φτάσει σε εσένα από τον δρόμο που εμείς ελέγχουμε».

Αυτό είναι το σημείο που προκαλεί τον πολίτη. Όχι επειδή η φαρμακευτική χρήση δεν πρέπει να επιτρέπεται. Αντίθετα, οι ασθενείς που τη χρειάζονται πρέπει να έχουν νόμιμη και ασφαλή πρόσβαση. Αλλά επειδή το κράτος εμφανίζεται ανεκτικό όταν υπάρχει επίσημο προϊόν και τιμή πώλησης, ενώ γίνεται τιμωρητικό όταν υπάρχει μόνο ένας ενήλικος άνθρωπος με μικρή ποσότητα στην τσέπη του.

Σαν να έλεγε η Ποτοαπαγόρευση: το ποτό είναι επικίνδυνο και παράνομο — εκτός αν το αγοράσεις από τον μοναδικό εγκεκριμένο προμηθευτή με κρατική άδεια.

Και ποιος πουλά νόμιμα; Στο επίσημο δελτίο εμφανίζεται μία εταιρεία.

Το δεύτερο μεγάλο ερώτημα αφορά τη νόμιμη αγορά. Στο επίσημο συνολικό δελτίο προϊόντων φαρμακευτικής κάνναβης που δημοσιεύθηκε από το Υπουργείο Υγείας στις 20 Μαΐου 2026, περιλαμβάνονται προϊόντα σε διαφορετικές περιεκτικότητες, διαφορετικές συσκευασίες και διαφορετικές μορφές.

Υπάρχουν ξηρά άνθη κάνναβης και στοματικά διαλύματα. Υπάρχουν διαφορετικές ονομασίες προϊόντων, όπως Grapera, Nogaron, Midnight/Tikun, Maroxim, Erevrοn, Erez/Tikun, Avidekel/Tikun, Davikel, Ozia και Capjera.

Όμως στη στήλη του κατόχου άδειας κυκλοφορίας, σε όλες τις εγγραφές του συγκεκριμένου συνολικού δελτίου, εμφανίζεται η ίδια εταιρεία:

Αυτό το στοιχείο δεν αποδεικνύει από μόνο του παρανομία, εύνοια ή διαπλοκή. Για τέτοιους ισχυρισμούς χρειάζονται αποδείξεις. Αποδεικνύει όμως ότι, σύμφωνα με το συγκεκριμένο επίσημο δελτίο του 2026, ο πολίτης βλέπει μία νόμιμη αγορά τελικών προϊόντων φαρμακευτικής κάνναβης στην οποία εμφανίζεται ένας μόνο καταγεγραμμένος κάτοχος άδειας κυκλοφορίας.

Και όταν μιλάμε για μία ουσία για την οποία ένας απλός πολίτης μπορεί να βρεθεί στο αστυνομικό τμήμα και στο δικαστήριο επειδή την είχε για προσωπική χρήση, η ύπαρξη ενός μόνο ορατού παίκτη στην επίσημη αγορά δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως αδιάφορη λεπτομέρεια.

Είναι μονοπώλιο; Το ερώτημα είναι απολύτως νόμιμο. Η απάντηση πρέπει να δοθεί με στοιχεία.

Όταν σε ένα επίσημο δελτίο όλες οι καταχωρίσεις εμφανίζουν την ίδια εταιρεία, ο πολίτης αυθόρμητα ρωτά: «Μα είναι δυνατόν; Το 2026 δεν υπάρχει άλλη εταιρεία που να μπορεί να παράγει ή να διαθέσει φαρμακευτική κάνναβη στην Ελλάδα;»

Το ερώτημα είναι εύλογο. Η οριστική νομική απάντηση, όμως, δεν μπορεί να δοθεί μόνο από έναν πίνακα τιμών. Το αν υπάρχει παράνομο μονοπώλιο ή κατάχρηση απαιτεί στοιχεία για τις άδειες, τις αιτήσεις, τους όρους εισόδου στην αγορά, τυχόν απορρίψεις ή καθυστερήσεις, τον ανταγωνισμό και τις τιμές.

Αυτό ακριβώς πρέπει να ζητηθεί από την Πολιτεία: όχι φήμες, όχι υπαινιγμοί, όχι εύκολες καταγγελίες, αλλά δημόσιες απαντήσεις.

Ο ασθενής δεν είναι το πρόβλημα. Ο χρήστης δεν πρέπει να γίνεται ο εύκολος στόχος.

Η φαρμακευτική κάνναβη δεν πρέπει να δαιμονοποιηθεί. Αν ένας ασθενής ανακουφίζεται από πόνο ή από συμπτώματα για τα οποία ο γιατρός του κρίνει ότι υπάρχει ένδειξη, πρέπει να μπορεί να έχει πρόσβαση σε ελεγχόμενο προϊόν, με ασφάλεια και ιατρική παρακολούθηση.

Το πρόβλημα δεν είναι ότι υπάρχει νόμιμη θεραπευτική χρήση. Το πρόβλημα είναι ότι η Πολιτεία αναγνωρίζει την κάνναβη ως θεραπευτικό και εμπορικό προϊόν, αλλά δεν έχει προσαρμόσει με την ίδια λογική την αντιμετώπιση της μικρής προσωπικής κατοχής.

Ένας πολίτης μπορεί να μην είναι ασθενής. Μπορεί να έχει κάνει μία επιλογή προσωπικής χρήσης. Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να θεωρείται κοινωνικός κίνδυνος. Δεν σημαίνει ότι πρέπει να περνά από την ταπείνωση της αστυνομικής διαδικασίας, την αγωνία του δικαστηρίου και τον φόβο μιας ποινικής καταδίκης, όταν δεν έχει βλάψει κανέναν άλλον.

Η ποινική καταστολή του απλού χρήστη είναι η πιο εύκολη πολιτική: πιάνεις τον μικρό, γράφεις μία δικογραφία και εμφανίζεις ότι εφαρμόζεις τον νόμο. Η δύσκολη πολιτική είναι να αντιμετωπίσεις τη διακίνηση, να προστατεύσεις τους ανηλίκους, να ελέγξεις την ποιότητα, να επιβάλεις κανόνες στην αγορά και να δώσεις διαφάνεια εκεί όπου υπάρχουν πραγματικά χρήματα και συμφέροντα.

Δεν μπορεί η κάνναβη να είναι νόμιμη όταν πωλείται και εγκληματική όταν απλώς κατέχεται.

Η διαφορά ανάμεσα στο φαρμακευτικό προϊόν και στο ανεξέλεγκτο προϊόν είναι σημαντική για την ασφάλεια. Δεν μπορεί όμως να χρησιμοποιείται ως άλλοθι για μία πολιτική δύο μέτρων και δύο σταθμών: νόμιμη διάθεση όταν υπάρχει επίσημο κανάλι και χρήμα, ποινική περιπέτεια όταν υπάρχει ένας πολίτης μόνος του με μικρή ποσότητα για προσωπική χρήση.

Τι θα έδειχνε μία έντιμη πολιτική

Μία σοβαρή πολιτική για την κάνναβη δεν χρειάζεται ούτε υποκρισία ούτε άκριτη ελευθερία. Χρειάζεται αναλογικότητα και καθαρούς κανόνες.

Η Ελλάδα δεν μπορεί να συνεχίσει να λειτουργεί σαν να βρίσκεται ταυτόχρονα σε δύο εποχές: στην εποχή της ποινικοποίησης για τον πολίτη και στην εποχή της αδειοδοτημένης αγοράς για όποιον έχει πρόσβαση στο επίσημο κανάλι.

Με συνταγή νόμιμος. Μόνος σου παράνομος. Αυτό δεν είναι συνεπής πολιτική.

Η φαρμακευτική κάνναβη καλώς υπάρχει ως επιλογή για ασθενείς που τη χρειάζονται. Αλλά η ύπαρξή της αποκαλύπτει το κενό της σημερινής πολιτικής: η κάνναβη δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως απόλυτα απαγορευμένη ουσία. Αντιμετωπίζεται ως νόμιμη όταν περνά από εγκεκριμένο προϊόν, συνταγή και συγκεκριμένο εμπορικό κανάλι.

Ο πολίτης που βρίσκεται εκτός αυτού του καναλιού, ακόμη και για μικρή προσωπική κατοχή, μπορεί να συναντήσει την άλλη πλευρά του κράτους: αστυνομία, κατάσχεση, δικογραφία, δικαστήριο και πιθανή ποινή. Όχι επειδή αποδείχθηκε ότι έβλαψε κάποιον. Αλλά επειδή δεν είχε το επίσημο δικαίωμα να κατέχει την ουσία.

Αν αυτό δεν θυμίζει μία σύγχρονη, επιλεκτική Ποτοαπαγόρευση, τότε το κράτος οφείλει επιτέλους να εξηγήσει τι ακριβώς είναι.

Σημείωση τεκμηρίωσης

Το παρόν είναι άρθρο γνώμης. Βασίζεται σε δημόσια διαθέσιμα στοιχεία της νομοθεσίας και του Υπουργείου Υγείας. Δεν ισχυρίζεται ότι συγκεκριμένη εταιρεία έχει παραβιάσει τον νόμο ούτε ότι έχει αποδειχθεί παράνομη εύνοια ή διαπλοκή.

Η αναφορά σε έναν κάτοχο άδειας κυκλοφορίας αφορά το επίσημο συνολικό δελτίο προϊόντων φαρμακευτικής κάνναβης της 20ής Μαΐου 2026, στο οποίο όλες οι εγγραφές εμφανίζουν ως ΚΑΚ την Tikun Olam Ελλάδος ΑΕ / Tikun Olam Greece SA.

Η φράση «μικρή ποσότητα για προσωπική χρήση» χρησιμοποιείται περιγραφικά. Ο ελληνικός νόμος δεν προβλέπει συγκεκριμένο αριθμό γραμμαρίων που να εξασφαλίζει αυτομάτως ότι η κατοχή δεν θα οδηγήσει σε ποινική διαδικασία.

Πηγές